تحولات داخلی قارة اروپا در چند سدة گذشته موجب شد تا امپراتوریهای بزرگ که قدرت نظامی آنها بر نیروی دریاییشان استوار بود، ایجاد شوند و برای ادامة حیات خود بر بسیاری از مناطق جهان تسلط یابند. بریتانیای کبیر از این قدرتهاست که برای چندین سده بر بسیاری از نواحی از جمله هندوستان با منابع طبیعی، بازار فروش و نیروی کار ارزان تسلط داشت. برای انگلستان حفظ هندوستان از راه خليجفارس بسیار اهمیت داشت. از دید لرد کرزن، یکی از طراحان سیاست خارجی بریتانیا، خليجفارس از دو جنبه دارای اهمیت بود: نخست منطقهای برای حفظ هندوستان، دوم آبراهی پراهمیت که باید حفظ میشد. در این نوشتار شیوههای استعمار انگلستان در منطقه، نقش لرد کرزن، مجری و طراح حضور بریتانیا در اواخر سدة نوزدهم و اویل سدة بیستم، دلایل سرنگونی حکومت قاجاریه و پیامدهای حضور قدرت خارجی در خليجفارس بررسی میشود.
واژگان كليدی: ایران، كرزن، انگلستان، خليجفارس، هندوستان
